Ý thức lịch sử của công chúng ngày càng được nâng cao, kéo theo cái nhìn đối với truyền thông cũng trở nên sắc sảo hơn. Tranh cãi về tính chuẩn xác trong một bộ phim truyền hình vừa khép lại gần đây một lần nữa chứng minh tiêu chuẩn xã hội dành cho cách thể hiện lịch sử trên màn ảnh đã nghiêm ngặt đến mức nào.
Tranh cãi nổ ra ở cảnh lễ đăng cơ của Đại quân Ian (do Byeon Woo Seok thủ vai) trong tập 11 phát sóng ngày 15 vừa qua của phim cuối tuần MBC Đại Quân Phu Nhân Thế kỷ 21. Trong phim, các quần thần hô “cheonse” (thiên tuế, cách xưng tụng dành cho quốc gia chư hầu) thay vì “manse” (vạn tuế, dùng cho hoàng đế), trong khi nhà vua lại đội “mũ miện chín tua – gu-ryu myeonryugwan(九旒冕旒冠)” của chư hầu chứ không phải “mũ miện mười hai tua – sip-i-ryu myeonryugwan(十二旒冕旒冠)” của hoàng đế, tạo nên một lỗi kiểm chứng lịch sử trước sau bất nhất. Sau khi cảnh phim lên sóng, khán giả chỉ trích dữ dội: “Bóp méo lịch sử nghiêm trọng”, “Không thèm khảo cứu tối thiểu, mất mặt quốc gia”, thậm chí còn xuất hiện cả yêu cầu loại bỏ tác phẩm.
Khi làn sóng tranh cãi lan rộng và dư luận kêu gọi thu hồi tiền hỗ trợ của chính phủ dành cho bộ phim, Ủy ban Phát thanh, Truyền hình và Truyền thông (방미통위) đã đưa ra lời giải thích chính thức vào ngày 20. Phía Ủy ban cho biết: “Khoản hỗ trợ cho bộ phim chỉ gồm tổng cộng 3,1 triệu won (≈ 55–60 triệu đồng) chi trả vé máy bay và chi phí lưu trú cho 1 người tham dự hội thảo kêu gọi đầu tư ở nước ngoài”, đồng thời nhấn mạnh “đây chỉ là chi phí tham dự sự kiện, hoàn toàn không tài trợ cho kinh phí sản xuất của bộ phim”.
Cuối cùng MBC cũng cúi đầu xin lỗi. Ngày 22, MBC ra thông báo chính thức quyết định xóa toàn bộ cảnh có vấn đề trong tập 11. Đài cho biết: “Do cần cập nhật bản chỉnh sửa lên VOD và nhiều nền tảng OTT nên sẽ mất vài ngày để hoàn tất”.
Tuy nhiên, dư luận xoay quanh sự việc vẫn chia rẽ gay gắt. Trên bảng tin khán giả, cũng có nhiều ý kiến phản đối việc loại bỏ. Những người phản đối cho rằng: “Đại Quân Phu Nhân Thế kỷ 21 chỉ là giả tưởng hiện đại chứ không phải phim lịch sử”, “Đã là một thế giới hư cấu rõ ràng thì việc gán mác bóp méo lịch sử hay gắn với ‘Đông Bắc công trình’ là quá đà”, “Mong ê-kíp chủ động bảo vệ giá trị văn hóa của bộ phim”, nên dự kiến tranh cãi sẽ khó lắng xuống trong thời gian tới.
Đây không phải lần đầu K-drama hứng chỉ trích dữ dội khi đụng chạm tới sự kiện hay bối cảnh lịch sử. Trước đó có thể kể đến SBS Joseon Exorcist, tvN Mr. Queen, JTBC Snowdrop.
Joseon Exorcist phát sóng năm 2021 lấy bối cảnh triều Joseon, khắc họa cuộc chiến giữa ác linh và người trừ tà, nhưng vì xuyên tạc lịch sử nghiêm trọng và lạm dụng đạo cụ mang màu sắc Trung Hoa nên vấp phải phong trào tẩy chay mạnh mẽ, dẫn tới sự cố hy hữu: bị hủy hoàn toàn chỉ sau 2 tập. Cùng năm đó, Mr. Queen cũng vướng tranh cãi bóp méo lịch sử ngay từ đầu, buộc ê-kíp phải xin lỗi chính thức và chỉnh sửa triệt để các thiết lập hư cấu liên quan đến nhân vật có thật. Dù cán mốc rating 17% ở tập cuối và thành công về thương mại, dịch vụ phát trực tuyến đã bị tạm ngừng một thời gian, hiện đã phát lại trên TVING và Netflix.
Snowdrop, tác phẩm được kỳ vọng nhờ sự góp mặt của Jisoo (BLACKPINK) và nam diễn viên Jung Hae In, đã đối mặt với lo ngại ngay trước khi lên sóng rằng phim có thể bóp méo giai đoạn Phong trào Dân chủ năm 1987.
Cốt truyện tình cảm giữa nam chính là gián điệp Bắc Hàn và nữ sinh đại học giúp đỡ anh ta bị chỉ trích có thể vô tình tô hồng hình ảnh gián điệp Triều Tiên và hợp thức hóa “cái khung gián điệp” mà chính quyền độc tài khi ấy gán cho lực lượng dân chủ. JTBC khẳng định đó là “suy đoán vô căn cứ, không đúng với ý đồ sản xuất” và vẫn phát sóng, nhưng suốt thời gian lên sóng, phim liên tục vướng tranh cãi “tô hồng ANSP (Cơ quan Kế hoạch An ninh Quốc gia)” và tình trạng nhà quảng cáo rút quảng cáo; rốt cuộc rating cũng chỉ dừng ở mức một chữ số và khép lại trong dư vị tiếc nuối.
Ngày nay, khán giả không còn chỉ bị cuốn theo độ nổi tiếng của dàn diễn viên hay kịch tính của câu chuyện. Họ còn đánh giá khắt khe trách nhiệm lịch sử và độ chính xác của tư liệu. Khi sức lan tỏa của truyền thông vượt biên giới và vươn ra thị trường toàn cầu, có lẽ cả ê-kíp sản xuất lẫn diễn viên càng cần ý thức sâu sắc trách nhiệm xã hội nặng nề của mình trong quá trình làm phim.