Khi phim JTBC Mọi người đang chiến đấu với cảm giác vô giá trị của chính mình đã đi qua nửa chặng đường phát sóng, một làn sóng phản ứng dữ dội bùng lên quanh cách dàn dựng trong phim. Tâm điểm tranh cãi là cảnh được gọi là “ôm bằng cardigan” xuất hiện ở tập 9 phát sóng ngày 16 vừa qua.
Trong tập này, Hwang Dong-man (do Koo Kyo-hwan thủ vai), một kẻ mãi mãi là thực tập sinh đạo diễn phim chưa thể ra mắt suốt 20 năm, ký vào hợp đồng hỗ trợ của Hiệp hội Phát triển Điện ảnh rồi được nữ PD phụ trách dự án Byun Eun-ah (Go Youn-jung) an ủi. Trong quá trình đó, cảnh Byun Eun-ah mở áo mình đang mặc để ôm trọn Hwang Dong-man vào trong được đưa lên sóng.
Ngay sau khi phát sóng, trên các cộng đồng trực tuyến và mạng xã hội, cảnh dàn dựng này lập tức trở thành chủ đề nóng. Một số khán giả khen ngợi là “sự liên đới và vỗ về ấm áp nảy sinh từ thiếu thốn”, nhưng luồng ý kiến đối lập chỉ trích gay gắt rằng “quá ấu trĩ và kỳ quặc để gọi là lãng mạn của người lớn”, “xúc phạm khi biến cơ thể phụ nữ thành công cụ của mẫu tính mà tiêu dùng”. Việc mô tả cách cứu rỗi người đàn ông bị tổn thương bằng hình thức thoái lùi là chui vào bên trong trang phục của người phụ nữ khiến nhiều người nhận định đây là một cú dàn dựng gượng ép, tách rời với thông điệp triết học mà bộ phim muốn truyền tải.
Để hiểu tranh cãi về “ôm bằng cardigan”, cần trước hết nhìn lại văn phong và cách xây dựng nhân vật đặc trưng của biên kịch Park Hae-young. Cô từ chối thứ “giấc mơ bóng bẩy” mà đại chúng đã quen thuộc. Thay vào đó, cô đưa lên tuyến đầu những con người bị gạt ra lề trong xã hội tư bản, bị mài mòn bởi đời sống thường nhật và vùng vẫy trong cảm giác vô giá trị đến mức tự thấy mình như “bị nhét vào thùng rác”.
Nhân vật Hwang Dong-man trong tác phẩm cũng vậy. Suốt 20 năm mơ về tác phẩm đầu tay nhưng đời không như ý, anh hóa điên vì lòng đố kỵ và ghen tị, trở thành “vua chỉ trích tất cả”, kiểu người dễ gây phản cảm với người khác. Trong các tác phẩm của Park Hae-young, chỉ khi các nhân vật chứng kiến tận đáy sự xấu xí và yếu đuối nhất của nhau, họ mới thực sự kết nối. Mối quan hệ của họ không phải là lãng mạn ngọt ngào mà mang tính “cứu rỗi con người”.
Trong quá trình khắc họa những thiếu khuyết, hiện thực thê lương và sự cứu rỗi kịch tính của nhân vật, việc ném thẳng lên màn ảnh những yếu tố “thô” như nghèo đói, khiếm khuyết đạo đức, hành vi phi lý đến mức gây khó chịu cho khán giả luôn là mồi lửa của xung đột. Cảnh “ôm bằng cardigan” hẳn nhằm cực đại hóa bằng hình ảnh sự sụp đổ đến tận cùng của Hwang Dong-man và sự đón nhận vô điều kiện của Byun Eun-ah, nhưng rồi lại vấp phải phê bình rằng đã vượt qua ngưỡng cảm quan giới tính phổ quát và lằn ranh đạo đức trong tái hiện.
Đây không phải lần đầu tác phẩm của Park Hae-young bị đưa lên bàn mổ vì vấn đề cách tái hiện khi còn đang phát sóng. Trường hợp tiêu biểu nhất là My Mister của tvN năm 2018. Ở giai đoạn đầu, tác phẩm bị nghi ngờ tô hồng một mối quan hệ quyền lực do thế bố cục giữa Lee Ji-an (IU) ngoài 20 tuổi và Park Dong-hoon (Lee Sun-kyun) ngoài 40. Đặc biệt, cảnh tập 1 trong đó tay cho vay nặng lãi Lee Kwang-il (Jang Ki-yong) hành hung Lee Ji-an một cách tàn nhẫn được phát sóng không che đậy đã vấp phản ứng dữ dội. Ngay sau đó, khiếu nại trút dồn về Ủy ban Chuẩn mực Truyền thông, và những lời chê bai như “đem bạo lực hẹn hò hay bạo lực với phụ nữ lên màn ảnh nhỏ một cách câu khách” nổ ra dồn dập.
Tuy vậy, qua từng tập, bộ phim được đánh giá là một tác phẩm đời người khắc họa thứ liên đới thiêng liêng giữa hai con người và tạo nên cú lội ngược dòng lớn, trong đó có việc giành giải Phim truyền hình hay nhất tại Baeksang Arts Awards. Lòng trắc ẩn sâu sắc của biên kịch dành cho nhân vật đã thuyết phục được khán giả. Dẫu vậy, lựa chọn dàn dựng cực đoan và bạo lực ở đầu phim nhằm nhấn mạnh trực quan nỗi đau của kẻ yếu vẫn là điểm hạn chế bị phê bình của tác phẩm.
Nhật ký Giải phóng Của Tôi (JTBC, 2022) cũng là một tác phẩm đặt khán giả trước nan đề đạo đức nặng nề. Câu chuyện ba anh em đi làm từ vùng ven Gyeonggi lên Seoul nhận được lời khen đã chạm trúng hội chứng kiệt sức của người hiện đại, nhưng khi thân phận của nam chính Gu (Son Suk-ku) lộ diện, phim đối mặt với làn sóng chỉ trích mạnh mẽ. Việc Gu – người lặng lẽ làm việc ở quê và cùng Yeom Mi-jung (Kim Ji-won) “suy tôn” lẫn nhau – hóa ra là một ông trùm xuất thân giang hồ quản lý quán host bar ở Gangnam đã đem lại cảm giác bị phản bội cho khán giả. Sau khi thân phận của Gu được tiết lộ, trên mạng tràn ngập chỉ trích rằng “đã tô hồng tội phạm khi biến chủ cơ sở giải trí bất hợp pháp thành nam chính lãng mạn”.
Biên kịch muốn chứng minh luận đề rằng ngay cả người dưới đáy cùng vẫn có thể được cứu rỗi bằng việc cổ vũ ai đó một cách vô điều kiện. Nhưng bởi cái “đáy” ấy lại gắn trực tiếp với ngành giải trí bất hợp pháp ngoài đời thực, công chúng đã không thể chấp nhận nó như một ẩn dụ văn chương đơn thuần. Đây là trường hợp để lại lời phê đau xót rằng bộ phim đã lãng mạn hóa một lát cắt kinh hoàng của hiện thực qua lớp lọc của tình yêu và cốt truyện.
Những tranh cãi trong các bộ phim của Park Hae-young có cùng một quỹ đạo: để trực quan hóa cảm giác vô giá trị tột cùng và sự cứu rỗi đầy kịch tính của nhân vật, đôi lúc tác phẩm áp dụng những cú dàn dựng mạo hiểm va chạm với cảm quan đạo đức hay lẽ thường của số đông. Cảnh “ôm bằng cardigan” khó tránh khỏi chỉ trích rằng đã biến nhân vật nữ thành công cụ mẫu tính và nơi trú ẩn để cứu rỗi người nghệ sĩ bị tổn thương. Công chúng biết My Mister từng vượt qua lùm xùm ban đầu để trở thành kiệt tác, nhưng đồng thời cũng ghi nhớ giới hạn của sự tô hồng trong tuyến truyện mà Nhật ký Giải phóng Của Tôi đã bộc lộ.
Khán giả thời nay sẽ không chấp nhận vô điều kiện những cách dàn dựng lỗi thời hay sự công cụ hóa giới tính chỉ vì tác phẩm có chiều sâu triết học hay thành tựu văn chương nổi trội. Bộ phim Mọi người đang chiến đấu với cảm giác vô giá trị của chính mình, sẽ kết thúc vào ngày 24 tới, liệu có thể vượt qua giới hạn của một màn dàn dựng vừa kỳ quặc vừa gây bối rối để thuyết phục khán giả đến cùng hay không, đang rất được chú ý.